MANILA, Filipijnen – Nauwelijks een maand na het nieuwe jaar is het Chinese ambassade in de Filipijnen erin geslaagd om ruzie te zoeken, of heeft het geprobeerd zeer openbare woordenoorlogen aan te gaan met een commodore van de Filipijnse kustwacht (PCG), een generaal van de marine, twee leden van het Huis van Afgevaardigden, een Filipijnse senator, en een raad waar bijna alle leden van de uitvoerende macht lid van zijn. 

In een brief aan minister van Buitenlandse Zaken Tess Lazaro vroeg senator Risa Hontiveros, een bondgenoot van de wetgevers met wie de Chinese ambassade ruzie heeft gezocht, om "opheldering en doortastend optreden" nadat het berichten plaatste waarin het "publiekelijk [aanviel en belasterde]" commodore Jay Tarriela, de woordvoerder van de PCG voor de West-Filipijnse Zee.

Hontiveros wees op een "verontrustend patroon van soortgelijke publieke aanvallen door de Chinese ambassade" tegen senator Francis Pangilinan, vertegenwoordiger Leila de Lima, schout-bij-nacht Roy Vincent Trinidad en de Nationale Maritieme Raad. 

De ambassade heeft ook openbare verklaringen afgelegd gericht aan Akbayan, de partij waar Hontiveros lid van is, en haar vertegenwoordiger in het Huis, Chel Diokno. 

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken heeft zich zelfs in de strijd gemengd, waarbij de woordvoerder in Beijing de Filipijnen waarschuwde dat het "de prijs zou betalen voor hun eigen misstappen" gezien de vermeende "desinformatiecampagne en lastercampagne tegen China" door Tarriela.

Steun voor Tarriela

De vragen van senator Hontiveros zijn duidelijk: te weten of het departement heeft gecommuniceerd met de ambassade, heeft vastgesteld of hun handelingen binnen de regels en normen van het Weens Verdrag inzake Diplomatiek Verkeer vallen, en de "maatregelen die het departement van plan is te nemen om ervoor te zorgen dat buitenlandse diplomatieke missies in de Filipijnen de grenzen van diplomatiek gedrag respecteren en zich onthouden van het targeten van Filipijnse functionarissen." 

Het ministerie van Buitenlandse Zaken (DFA) gaf wel een reactie — maar op de berisping van Tarriela door het buitenlandse ministerie op woensdag 21 januari. "De DFA bevestigt haar steun voor publiekelijk gekozen functionarissen en overheidsinstellingen die hun wettelijke taken uitvoeren ter verdediging van de Filipijnse soevereiniteit, soevereine rechten en jurisdictie," aldus het departement. 

"De DFA herhaalt dat meningsverschillen tussen staten het best kunnen worden aangepakt via gevestigde diplomatieke kanalen in plaats van via publieke uitwisselingen," voegde het toe. De DFA zei niet of er tegenprotesten zijn ingediend. Evenmin maakte het de details bekend van eventuele discussies, indien aanwezig, met de Chinese ambassade.

Hoewel het zeker niet de eerste keer is dat de Chinese ambassade in de Filipijnen zowel krachtig als brutaal is in haar verdediging van wat het haar thuisland noemt, zijn het het tempo, de specificiteit en het ritme van haar nieuw gevonden wolvenkrijger-energie die nieuw zijn. 

"Als ambassadeur zal ik de nationale belangen en waardigheid vastberaden beschermen en tegelijkertijd als brug dienen om ervoor te zorgen dat de betrekkingen tussen China en de Filipijnen richting stabiliteit gaan in plaats van verslechtering, en dat de twee volkeren dichter bij elkaar komen in plaats van verder uit elkaar. Ik weet dat de taak die voor me ligt veeleisend is, maar ik blijf zelfverzekerd en kijk ernaar uit om sterke steun van alle kanten te ontvangen," zei de Chinese ambassadeur in Manila, Jing Quan, tijdens een nieuwjaars mediafeest op 20 januari. 

Zijn toespraak had terecht de titel "Samenwerking Voorbij Verschil op de Drempel van het Tweede Halve Eeuw van de Betrekkingen tussen China en de Filipijnen." 

Jing erkende de "meer uitgesproken" maritieme geschillen tussen Beijing en Manila, terwijl hij ook zei dat China geschillen heeft gehad met andere landen (hij noemde specifiek India, Vietnam en Japan) waar oplossingen werden gevonden of spanningen werden beheerd "door middel van dialoog."

"Ik geloof dat China en de Filipijnen ook het vermogen en de wijsheid hebben om onze meningsverschillen op gepaste wijze te beheren," zei hij.

Misschien is dit waar het politieke inzicht van Beijings voormalige nummer twee functionaris in Washington DC duidelijk wordt. Hoewel de ambassade, onder zijn nieuwe leiding, met sommige instellingen ruzie heeft gezocht, heeft het ook moeite gedaan om het goed te maken met anderen. 

Lastige relatie

De nieuwe ambassadeur was eind december 2025 de lunchgast van de First Lady, samen met prominente Filipijns-Chinese leiders. Hij kwam later prominent voor op de Vin d'honneur fotodump van de First Lady, waarbij hij de tweede foto was na Charles Brown, de gezant van de paus in Manila en deken van het Diplomatieke Corps.

"Geen van de Filipijnse vrienden die ik heb ontmoet hoopt dat onze twee landen in conflict zullen komen. China ook niet. Elk conflict zou onvermijdelijk de langetermijnrelatie tussen de twee buurlanden schaden," zei hij. 

De nieuwe ambassadeur omschreef de opkomst van China niet als een "bedreiging" maar als een "kans" voor Manila. Bepaalde sectoren in de Filipijnse regering, met name die handel en investeringen behandelen, zien Beijing zeker als een kans. Het is een van de gemakkelijkste manieren om uit te leggen waarom de Filipijnen Chinese staatsburgers twee weken visumvrije toegang verlenen.  

"De beste optie is om te gaan zitten voor gesprekken en oplossingen op diplomatieke wijze. Op dit moment werken de diplomaten van beide zijden aan dit doel en hebben ze al een voorlopige consensus bereikt over een routekaart voor de volgende fase van dialoog en onderhandeling," zei Jing, zonder in details te treden. 

Veiligheidsfunctionarissen zijn echter veel sceptischer over Beijing.

De bilaterale banden tussen de Filipijnen en China zijn nooit gemakkelijk geweest — vooral niet in het afgelopen decennium sinds Manila Beijing voor de rechter sleepte en de Arbitrale Uitspraak van 2016 won. Het wordt niet gemakkelijker wanneer de VS, Manila's enige verdragsbondgenoot, de geroemde op regels gebaseerde internationale orde uit het raam gooit.

In Davos op woensdag 21 januari (Manilatijd) vroeg de Canadese premier Mark Carney hield een gedurfde toespraak waarin hij middelgrote mogendheden opriep om samen te komen te midden van supermachten die, meer schaamteloos dan ooit tevoren, regels negeren.

Uitdaging voor middelgrote mogendheden

"Een wereld van vestingen zal armer, fragielere en minder duurzaam zijn. En er is nog een waarheid — als grootmachten zelfs de schijn van regels en waarden laten varen voor het onbelemmerde nastreven van hun macht en belangen, zullen de winsten uit transactionalisme moeilijker te repliceren worden. Hegemonen kunnen hun relaties niet continu te gelde maken. Bondgenoten zullen diversifiëren om zich in te dekken tegen onzekerheid," zei Carney, dagen nadat Canada een strategisch partnerschap met China tekende.

Middelgrote mogendheden, zei de Canadese premier, moeten "stoppen met het inroepen van een op regels gebaseerde internationale orde alsof het nog steeds functioneert zoals geadverteerd." 

"Noem het wat het is — een systeem van intensiverende rivaliteit tussen grootmachten, waar de machtigste hun belangen nastreven, economische integratie als dwang gebruiken. Het betekent consequent handelen, dezelfde normen toepassen op bondgenoten en rivalen. Wanneer middelgrote mogendheden economische intimidatie uit één richting bekritiseren, maar stil blijven als het uit een andere richting komt, houden we het bord in het raam," voegde hij eraan toe.

Carney's toespraak komt nauwelijks twee jaar nadat de Filipijnse president Ferdinand Marcos Jr., in een veel geprezen keynote-toespraak, middelgrote mogendheden bij de Shangri-la Dialoog opriep zich achter internationale normen en multilateralisme te scharen om de toekomst van de Indo-Pacific te bepalen. 

Van Australië tot Singapore was de oproep voor de Filipijnen en zijn buren om hun toekomst vorm te geven door samen te werken, in plaats van de supermachten en hun groeiende concurrentie de richting en het tempo van zaken te laten dicteren. 

Marcos' toespraken en uitspraken hadden toen een optimisme, zelfs toen ze waarschuwden voor de bedreigingen rondom niet alleen de Filipijnen, maar de regio. Tegenwoordig is er nauwelijks een reden om optimistisch te zijn — binnenlands, regionaal of internationaal. 

Dus hoe moet de Filipijnen de supermachten in zijn achtertuin in evenwicht brengen te midden van een "nieuwe wereldorde"? 

Hoe moe het ook mag klinken, diplomatie is de sleutel. Het is ook vruchtbaar om banden uit te breiden en te verbeteren — niet alleen met de supermachten maar met de grotere wereld van middelgrote mogendheden daarbuiten. 

"China's vrienden kunnen ook vrienden van de VS zijn. En de vrienden van de VS kunnen ook vrienden van China zijn. Dit is geen nulsomspel. De Filipijnen hoeven geen kant te kiezen, noch op de ene te vertrouwen om de andere tegen te gaan. Net als andere ASEAN-landen kan het goede betrekkingen onderhouden met zowel China als de Verenigde Staten," zei Jing. 

De Chinese gezant deed ook een oproep aan de Filipijnse media om "objectiviteit en eerlijkheid te handhaven, het publiek authentieke stemmen van alle kanten te laten horen, niet slechts één kant, en een positieve rol te spelen bij het bevorderen van de vriendschap tussen China en de Filipijnen en het verbeteren van de bilaterale betrekkingen." 

Journalistiek van "alle kanten" is echter achterhaald en zelfs gevaarlijk — vooral in een gebied van misinformatie en desinformatie, en wanneer zelfs personen of autoriteiten gemotiveerd en gesterkt worden om te liegen of te verfraaien. – Rappler.com