Płace minimalne mają chronić pracowników przed nieuczciwym wynagrodzeniem. Według Pii Charmane de Jesus, zastępcy dyrektora wykonawczego Krajowej Komisji ds. Wynagrodzeń i Produktywności (NWPC), płace te są przeznaczone specjalnie dla „wrażliwych pracowników", którzy zazwyczaj nie posiadają odpowiedniego wykształcenia, kwalifikacji ani zdolności do zorganizowania się w związek zawodowy.

Jednak dla grup pracowniczych i niektórych ustawodawców obecny system ustalania płacy minimalnej osiągnął skutek odwrotny do zamierzonego.

Ich zdaniem niesprawiedliwie powiększył lukę płacową między pracownikami w Metro Manili i poza nim, wykonującymi dokładnie tę samą pracę. Twierdzą również, że Regionalne Trójstronne Rady ds. Wynagrodzeń i Produktywności (RTWPB) zbyt wolno reagują na zmiany społeczno-gospodarcze, co skutkuje niskimi płacami, które nie nadążają za rosnącymi kosztami.

„Filipińscy pracownicy przez trzydzieści sześć lat funkcjonowania regionalnego systemu wynagrodzeń ocenili go jako wielką porażkę. Domagają się teraz jego likwidacji i powrotu Filipin do systemu jednolitej krajowej płacy minimalnej opartej na płacy wystarczającej na utrzymanie rodziny" – brzmi fragment projektu ustawy Izby Reprezentantów postulującego wprowadzenie krajowej płacy minimalnej.

Gdy spojrzeć na liczby, żądania te mają sens. Różnica między dziennymi płacami minimalnymi w Metro Manili a resztą regionów stale rośnie od momentu utworzenia RTWPB w 1989 roku.

Krajowa płaca minimalna w wysokości 1200 peso, o którą wnoszą niektóre grupy, opiera się również na obowiązującej płacy wystarczającej na utrzymanie rodziny, czyli wynagrodzeniu niezbędnym pięcioosobowej rodzinie na pokrycie kosztów żywności, podstawowych potrzeb oraz oszczędności lub inwestycji na ubezpieczenie społeczne – zgodnie z definicją NWPC.

Obliczenia Fundacji IBON dotyczące płac wystarczających na utrzymanie rodziny wskazują na płace minimalne nawet w określonych kontekstach regionalnych.

Dla NWPC kwestia ta jest bardziej złożona. Według De Jesus płace minimalne są wynikiem starannych badań, które równoważą następujące czynniki, różniące się w zależności od regionu:

• potrzeby pracowników i ich rodzin, w tym płaca wystarczająca na utrzymanie rodziny
• zdolność pracodawców do wypłaty wynagrodzenia
• wymogi dotyczące rozwoju gospodarczego i społecznego regionu jako całości.

Zachwianie tej równowagi może skutkować „niezamierzonymi konsekwencjami" – według NWPC – takimi jak utrata miejsc pracy, zamknięcia firm, mniej możliwości zatrudnienia i inflacja. Jednak nawet ekonomiści mają różne poglądy na temat wpływu podwyżek płacy minimalnej na poziom zatrudnienia; współcześni akademicy, tacy jak JC Punongbayan, twierdzą, że „werdykt w tej sprawie jeszcze nie zapadł".

W międzyczasie argumenty za i przeciw powszechnym podwyżkom płac oraz szerszej krajowej płacy minimalnej nadal dzielą Filipińczyków. Aby jednak dokładnie zrozumieć te argumenty, ważne jest poznanie zasad działania obecnego systemu ustalania płacy minimalnej.

Oto co warto wiedzieć.

Jak powstał nasz system płacy minimalnej

Płace minimalne zostały po raz pierwszy ustanowione w 1951 roku na mocy ustawy nr 602, czyli Ustawy o płacy minimalnej. Od tamtego czasu aż do 1989 roku płace minimalne były zasadniczo jednolite w całym kraju, przy czym Metro Manila i reszta kraju miały takie same płace minimalne lub różnice sięgające najwyżej 1 peso.

W tym okresie funkcje ustalania wynagrodzeń spoczywały głównie na Kongresie, choć Prezydent również przejął ten obowiązek na kilka lat.

Jednak już wtedy pojawiały się problemy związane z ogólnie powolnym procesem legislacyjnym, w którym uchwalanie ustaw zajmowało lata – jak wyjaśnia De Jesus. Z tego powodu podejmowano próby tworzenia komisji ds. wynagrodzeń, które mogłyby przejąć tę funkcję. Komisje tego rodzaju były często krótkotrwałe – aż do 1989 roku, kiedy podpisano Ustawę o racjonalizacji wynagrodzeń.

Ustawa ta powołała NWPC i RTWPB, które przejęły obowiązek ustalania płac minimalnych na Filipinach. Rady ds. wynagrodzeń zostały utworzone z trzech głównych powodów, według De Jesus:

• Odpolitycznienie i przyspieszenie procesu podwyżek płacy minimalnej
• Uznanie różnic w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów
• Decentralizacja procesu ustalania wynagrodzeń na poziom lokalny i włączenie osób bezpośrednio zainteresowanych

Jak ustalane są płace minimalne

De Jesus stwierdziła, że obecny filipiński proces ustalania płacy minimalnej opiera się na dwóch głównych źródłach: danych i wiedzy specjalistycznej RTWPB.

Do ustalenia płacy minimalnej stosuje się 10 kryteriów.

Kryteria te są oceniane przy użyciu danych, które NWPC nazywa „wskaźnikami zastępczymi".

Te wskaźniki zastępcze służą do obliczania kwot bazowych, które następnie poddawane są symulacjom, jednak De Jesus wyjaśniła, że nie istnieje żadna konkretna waga ani sztywna formuła do obliczania płacy minimalnej.

Wyjaśniła, że wynika to z potrzeby pozostawienia miejsca dla wiedzy eksperckiej rad ds. wynagrodzeń. Skład trójstronnej rady złożonej z trzech sektorów – rządu, przedsiębiorstw i pracowników – miał zapewnić sprawiedliwą reprezentację i uwzględnienie doświadczeń terenowych w procesie ustalania wynagrodzeń.

System ten ma skutkować „holistycznym" cyklem ustalania płacy minimalnej – powiedziała De Jesus w rozmowie z Rappler. W przeciwnym razie nieostrożnie obliczona płaca minimalna mogłaby prowadzić do jeszcze gorszych wyników dla pracowników, przedsiębiorstw i regionu jako całości.

Cykl ustalania płacy minimalnej

W większości przypadków cykl ustalania płacy minimalnej odbywa się corocznie. Zarówno rada, jak i zwykli obywatele składający petycję mogą zainicjować proces przeglądu obowiązującej płacy minimalnej.

Proces ten może rozpocząć się 60 dni przed rocznicą obowiązującego zarządzenia w sprawie płacy minimalnej. Wyjaśniła, że wymagany okres jednego roku ma zapewnić „regularność" na dwa sposoby: zapewnienie przedsiębiorstwom jasnego horyzontu planowania oraz danie zwykłym pracownikom czasu na dostosowanie się do zmian cen.

Istnieją jednak przypadki, w których proces ten może rozpocząć się wcześniej, o ile istnieją „pilne i uzasadnione podstawy" do wcześniejszego rozpoczęcia procesu przeglądu – według De Jesus.

„Procedura polega na tym, że powinni być w stanie napisać pismo do komisji (NWPC) [informując, że istnieją] pilne i uzasadnione podstawy do rozpoczęcia przez nas procesu przeglądu" – powiedziała.

Jeżeli wniosek jest poparty danymi, a NWPC zgadza się z ustaleniami, regionalna rada ds. wynagrodzeń otrzyma zgodę na wcześniejsze rozpoczęcie cyklu ustalania płacy minimalnej.

Rosnące podziały

Z powodu tych polityk płace minimalne na Filipinach rosły w różnym tempie. Choć NWPC twierdzi, że jest to celowe ze względu na różnice regionalne, dane pokazują również, że różnice te z roku na rok tylko się powiększają.

Metro Manila konsekwentnie utrzymuje najwyższe płace minimalne w kraju, podczas gdy BARMM, Region I i Region IVA plasują się na ostatnich miejscach.

Nawet w obrębie niektórych regionów istnieją dalsze rozróżnienia oparte na branży, wielkości przedsiębiorstwa i kategorii miejscowości, które jeszcze bardziej pogłębiają różnice w wynagrodzeniach.

Z biegiem lat te drastyczne różnice doprowadziły do tego, że niezadowoleni pracownicy i zatroskani ustawodawcy coraz mocniej domagają się systemu zapewniającego sprawiedliwe wynagrodzenia.

Ze swojej strony NWPC aktywnie pracuje nad usprawnieniem procesu ustalania wynagrodzeń – według De Jesus. Komisja pracuje nad nową definicją wysoce spornej płacy wystarczającej na utrzymanie rodziny, a od dawna trwają wysiłki na rzecz dalszego uproszczenia klasyfikacji wynagrodzeń w każdym regionie.

Jednak w obecnym stanie rzeczy NWPC wielokrotnie stwierdzała, że jest jedynie organem wykonawczym. Choć przedstawia swoje dane i ustalenia Kongresowi, to ustawodawstwo zdecyduje, czy Filipiny zachowają regionalne rady ds. wynagrodzeń.

Do tej pory projekty ustaw o podwyżkach płac opiewające nawet na mniejsze kwoty wielokrotnie kończyły się niepowodzeniem. Czy jednak niezadowolenie z obecnego systemu ustalania wynagrodzeń przełoży się w końcu na krajową płacę minimalną w wysokości 1200 peso? – Rappler.com