Bernie i AOC nie byliby znani bez tego amerykańskiego giganta

Autor: Bert Johnson, profesor nauk politycznych, Middlebury College.

Dwie kampanie prezydenckie Jesse'ego Jacksona w 1984 i 1988 roku zakończyły się niepowodzeniem, ale były historyczne. Działacz i organizator praw obywatelskich, który zmarł 17 lutego 2026 roku, pomógł utorować drogę dla wyboru Baracka Obamy pokolenie później jako pierwszego – i jak dotąd jedynego – afroamerykańskiego prezydenta narodu.

Kampanie Jacksona zmobilizowały wielorasową koalicję, która nie tylko zapewniła wsparcie innym demokratycznym politykom końca XX wieku, w tym prezydentowi Billowi Clintonowi, ale pomogła stworzyć szablon organizacyjny – tak zwaną Koalicję Tęczową łączącą czarnych, latynoskich, białych wyborców z klasy robotniczej i młodych wyborców – która nadal rezonuje w dzisiejszej polityce postępowej.

Vermont, gdzie uczę nauk politycznych, nie wyglądał na żyzny grunt dla Jacksona, gdy po raz pierwszy kandydował na prezydenta. Wtedy, jak i teraz, Vermont był jednym z najbardziej jednorodnych, przeważnie białych stanów. Ale chociaż Jackson wydawał się niezręcznym wyborem dla głównie wiejskiego, białego jak lilia stanu, dostrzegł jednak możliwości.

Kampanię w Vermont prowadził dwukrotnie w 1984 roku, radośnie oświadczając w Montpelier, stolicy stanu: „Jeśli wygram w Vermont, naród nigdy więcej nie będzie taki sam".

Nie wygrał w Vermont, zdobywając zaledwie 8 procent głosów w prawyborach Demokratów w 1984 roku, ale potroił swój udział do 26 procent w 1988 roku. Przemówienie do wyborców w małych, wiejskich okręgach Nowej Anglii było niezwykłym osiągnięciem dla kandydata utożsamianego z Chicago i kampaniami na rzecz praw obywatelskich na Południu.

Prezydenckie ambicje Jacksona zbiegły się z kluczowym momentem w polityce Vermont: wzorce głosowania w stanie przesuwały się w lewo, przyjeżdżali nowi mieszkańcy, zmieniając kulturę i gospodarkę stanu. W 1970 roku prawie 70 procent mieszkańców Vermont urodziło się tam. Do 1990 roku liczba ta spadła o 10 punktów procentowych.

Koalicja Tęczowa Vermont, która została utworzona, aby wspierać pierwszą kampanię Jacksona, zorganizowała kluczowy elektorat w płynnym czasie, ustanawiając wzorce, które przetrwały przez dziesięciolecia.

Wyznaczanie standardu

Jackson stworzył „Platformę Ludu", która brzmiałaby znajomo dla dzisiejszych postępowców, wzywając do wyższych podatków dla przedsiębiorstw, wyższych płac minimalnych oraz jednopłatniczej, powszechnej opieki zdrowotnej.

W świetle wysiłków Jacksona, aktywiści z Vermont dostrzegli potencjał trwałej organizacji stanowej. Zamiast rozwiązać Koalicję Tęczową Vermont po prawyborach w 1984 roku, utrzymali grupę, popierając kandydatów w kampaniach do legislatury i urzędów stanowych w każdym z następnych trzech cykli wyborczych. Koalicja poparła także nieudaną kandydaturę Berniego Sandersa do Kongresu w 1988 roku.

Sanders pełnił funkcję burmistrza Burlington przez osiem lat jako „niezależny socjalista", kultywując podstawową grupę lokalnych sojuszników znanych jako Koalicja Postępowa, którzy starali się odebrać władzę członkom establishmentu z Rady Radnych miasta.

W 1992 roku Koalicja Tęczowa Vermont połączyła się z Koalicją Postępową Burlington, tworząc stanową Koalicję Postępową.

Linia Jackson-Sanders

Sanders ostatecznie wygrał wybory do Izby Reprezentantów jako niezależny w 1990 roku, służąc w izbie do czasu zdobycia mandatu senatorskiego, również jako niezależny, w 2006 roku. Jego kampanie prezydenckie w 2016 i 2020 roku uczyniły go wybitną postacią krajową i liderem wśród postępowców.

Alexandria Ocasio-Cortez, która pokonała członka demokratycznego przywództwa Izby w oszałamiającej niespodziance prawyborów 2018 roku w Nowym Jorku, była organizatorem kampanii Sandersa i pozostaje jego bliską sojuszniczką. 1 stycznia 2026 roku Sanders zaprzysiągł Zohrana Mamdaniego – podobnie jak Ocasio-Cortez, demokratycznego socjalistę – jako burmistrza Nowego Jorku.

Sanders poparł Jacksona na prezydenta w 1988 roku. Lata później Jackson odwzajemnił się.

Sanders złożył hołd Jacksonowi na Krajowej Konwencji Demokratów w 2024 roku.

„Jesse Jackson jest jednym z najważniejszych przywódców politycznych w tym kraju w ciągu ostatnich 100 lat" – powiedział Sanders. „Wkład Jesse'ego w nowożytną historię to nie tylko zbliżenie nas – to zbliżenie nas wokół postępowej agendy".

Nie tylko Vermont

W Vermont Jackson osiągnął zaskakująco dobre wyniki w nieprawdopodobnych miejscach – zdobywając prawie 20 procent głosów w prawyborach 1984 roku w robotniczych Bakersfield i Belvidere, na przykład.

Dzisiejsza Partia Postępowa Vermont, która wyłoniła się ze starej Koalicji Postępowej Vermont, jest jedną z najbardziej udanych partii trzecich w kraju, zdobywając oficjalny status „głównej partii" w stanie krótko po oficjalnym założeniu w 2000 roku. Partia wybrała kandydatów do stanowej legislatury, rad miejskich, a nawet kilku urzędów stanowych, w tym wicegubernatora.

Vermont nie był jedyny w doświadczaniu katalizującego efektu prezydenckich kampanii Jacksona. Jackson miał znaczący mobilizujący wpływ na czarnych wyborców w całym kraju. W stanie Waszyngton Koalicja Tęczowa Waszyngtonu rozpoczęła się w Seattle i rozprzestrzeniła się po całym stanie między 1984 a 1996 rokiem. New Jersey i Pensylwania miały własne udane i niezależne Koalicje Tęczowe. W 2003 roku Partia Koalicji Tęczowej Massachusetts połączyła się z Partią Zielonych, tworząc Zieloną Partię Tęczową.

W moich własnych badaniach zbadałem trwałość „efektu Jacksona" w Vermont. Nie ma lepszego testu na to, co odróżnia Partię Postępową Vermont od Partii Demokratycznej stanu, niż prawybory Demokratów w 2016 roku o urząd wicegubernatora, w których postępowy David Zuckerman stanął przeciwko dwóm prominentnym, głównonurtowym Demokratom.

Zuckerman pokonał Demokratów najbardziej zdecydowanie w miastach, które głosowały najsilniej na Jesse'ego Jacksona w 1984 roku, efekt ten utrzymywał się nawet przy kontrolowaniu populacji, partyjności i liberalizmu.

Wiele osób wskazywałoby na Sandersa jako katalizator trwającego ruchu postępowego Vermont. Ale Sanders i postępowcy wiele zawdzięczają Jacksonowi.

• Bert Johnson wykłada politykę amerykańską w Middlebury od 2004 roku. Jego zainteresowania badawcze i dydaktyczne obejmują finansowanie kampanii, federalizm oraz politykę stanową i lokalną. Johnson jest autorem Political Giving: Making Sense of Individual Campaign Contributions (Boulder: FirstForum Press, 2013) i współautorem (z Morrisem Fioriną, Paulem E. Petersonem i Williamem Mayerem) The New American Democracy (Longman, 2011). Jego artykuły ukazały się w Social Science History, Urban Affairs Review i American Politics Research. Jest właścicielem i autorem Basicsplainer.com.