Office Politics là gì? Hiểu đúng để tồn tại và phát triển trong môi trường chuyên nghiệp

Last updated on 10 February, 2026

Trong môi trường làm việc hiện đại, nhiều người tin rằng chỉ cần năng lực chuyên môn tốt là đủ để thành công. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có những nhân viên làm việc chăm chỉ nhưng vẫn khó thăng tiến, trong khi một số người khác lại phát triển nhanh hơn nhờ khả năng xây dựng ảnh hưởng trong tổ chức.

Một trong những yếu tố đứng sau hiện tượng này chính là office politics (chính trị công sở). Đây là một khía cạnh phức tạp nhưng gần như không thể tránh khỏi trong bất kỳ tổ chức nào.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ office politics là gì, tại sao nó tồn tại, các dạng phổ biến và cách ứng xử thông minh dựa trên lý thuyết hành vi tổ chức.

Office Politics là gì?

Office politics là các hành vi nhằm gây ảnh hưởng đến việc phân bổ quyền lực, cơ hội hoặc tài nguyên trong tổ chức thông qua những cách không chính thức.

Theo Robbins & Judge trong nghiên cứu về Organizational Behavior, office politics bao gồm những hành vi cá nhân nhằm tác động đến quyết định trong tổ chức để đạt lợi ích cá nhân hoặc bảo vệ vị trí nghề nghiệp.

Hiểu một cách đơn giản, office politics là cách con người sử dụng:

• Mối quan hệ

• Kỹ năng giao tiếp

• Ảnh hưởng cá nhân

• Chiến lược xã hội

để đạt được mục tiêu trong môi trường làm việc.

Mặc dù thường bị gắn với hình ảnh tiêu cực, office politics thực chất là một phần tự nhiên của các tổ chức, bởi nơi nào có quyền lực và cạnh tranh, nơi đó có chính trị.

Vì sao Office Politics luôn tồn tại trong tổ chức?

Sự khan hiếm nguồn lực

Theo Resource Scarcity Theory, các nguồn lực trong tổ chức như cơ hội thăng tiến, ngân sách, quyền lực hay sự công nhận đều có giới hạn. Khi nhiều người cạnh tranh cho cùng một nguồn lực, hành vi chính trị có xu hướng xuất hiện.

Nhân viên có thể tìm cách gây ảnh hưởng đến cấp trên hoặc xây dựng mối quan hệ để tăng lợi thế cạnh tranh.

Quyền lực và sự phụ thuộc lẫn nhau

Power and Dependency Theory của French & Raven cho rằng quyền lực trong tổ chức đến từ khả năng kiểm soát các nguồn lực quan trọng như:

• Thông tin

• Kiến thức chuyên môn

• Quan hệ xã hội

• Quyền ra quyết định

Những cá nhân kiểm soát các yếu tố này thường có khả năng ảnh hưởng mạnh đến tổ chức, từ đó tạo ra các hành vi chính trị.

Sự mơ hồ trong đánh giá hiệu suất

Theo nghiên cứu của Ferris về nhận thức chính trị trong tổ chức, office politics thường xuất hiện nhiều hơn khi:

• Tiêu chí đánh giá công việc không rõ ràng

• Thành tích khó đo lường

• Vai trò công việc chồng chéo

Trong những môi trường như vậy, nhân viên có thể sử dụng chiến lược gây ảnh hưởng thay vì chỉ tập trung vào hiệu suất làm việc.

Động cơ phát triển sự nghiệp cá nhân

Social Exchange Theory cho rằng con người luôn tìm cách tối đa hóa lợi ích cá nhân thông qua các mối quan hệ xã hội. Điều này khiến nhân viên chủ động xây dựng mạng lưới quan hệ và gia tăng ảnh hưởng trong tổ chức.

Các dạng Office Politics phổ biến

Nhận công lao của người khác (Take Credit)

Đây là hành vi khi một cá nhân chiếm công lao cho thành tích của đồng nghiệp để nâng cao hình ảnh cá nhân. Hành vi này liên quan đến Impression Management Theory, trong đó cá nhân cố gắng kiểm soát cách người khác nhìn nhận về mình.

Kiểm soát thông tin (Information Control)

Thông tin là một nguồn quyền lực quan trọng. Một số cá nhân có thể chọn lọc hoặc giữ lại thông tin để duy trì lợi thế trong tổ chức.

Xây dựng phe nhóm (Alliance Building)

Nhân viên có thể hình thành liên minh với những người có ảnh hưởng để gia tăng sức mạnh và khả năng ra quyết định. Tuy nhiên, nếu bị lạm dụng, phe nhóm có thể gây chia rẽ nội bộ.

Đổ lỗi cho người khác (Blame Shifting)

Khi xảy ra sai sót, một số cá nhân tìm cách chuyển trách nhiệm sang người khác nhằm bảo vệ hình ảnh cá nhân và vị trí nghề nghiệp.

Office Politics tốt hay xấu?

Dấu hiệu bạn đang làm việc trong môi trường nhiều Office Politics

Bạn có thể đang trải nghiệm chính trị công sở nếu nhận thấy:

• Thành tích không được đánh giá dựa trên hiệu quả thực tế

• Thông tin quan trọng bị kiểm soát hoặc chia sẻ chọn lọc

• Quyết định phụ thuộc nhiều vào quan hệ cá nhân

• Xuất hiện các phe nhóm cạnh tranh ngầm

• Nhân viên thiếu niềm tin vào hệ thống đánh giá

Cách ứng xử thông minh với Office Politics

Xây dựng mạng lưới quan hệ chuyên nghiệp

Social Capital Theory cho thấy những cá nhân có mạng lưới quan hệ đa dạng thường tiếp cận được nhiều thông tin và cơ hội hơn.

Việc xây dựng network nên tập trung vào sự hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau thay vì lợi dụng mối quan hệ.

Quản trị hình ảnh cá nhân

Việc ghi nhận rõ ràng đóng góp cá nhân, cập nhật tiến độ công việc và giao tiếp minh bạch giúp bảo vệ thành quả và nâng cao uy tín nghề nghiệp.

Hiểu stakeholder trong tổ chức

Stakeholder mapping giúp xác định những cá nhân có ảnh hưởng đến công việc, từ đó xây dựng chiến lược hợp tác hiệu quả.

Duy trì đạo đức nghề nghiệp

Các nghiên cứu về ethical leadership cho thấy môi trường làm việc minh bạch và tôn trọng giúp giảm tác động tiêu cực của office politics và tăng sự tin tưởng trong tổ chức.

Ba nguyên tắc giúp bạn điều hướng Office Politics một cách chuyên nghiệp

Bên cạnh việc hiểu bản chất của office politics, khả năng ứng xử thông minh đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ sự nghiệp và sức khỏe tâm lý của nhân viên. Trong thực tế môi trường làm việc, nhiều chuyên gia quản trị cho rằng tồn tại một số nguyên tắc thực tế giúp cá nhân duy trì sự chuyên nghiệp mà không bị cuốn vào những hành vi chính trị tiêu cực.

Nếu mối quan hệ với cấp trên không thể cải thiện, hãy cân nhắc rời đi

Mối quan hệ với cấp trên là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến sự phát triển nghề nghiệp. Theo Leader-Member Exchange Theory (LMX), chất lượng mối quan hệ giữa lãnh đạo và nhân viên quyết định mức độ tin tưởng, cơ hội phát triển và quyền tiếp cận nguồn lực trong tổ chức.

Nghiên cứu cho thấy những nhân viên thuộc nhóm “in-group” của lãnh đạo thường nhận được:

• Nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp hơn

• Mức độ hỗ trợ cao hơn

• Đánh giá hiệu suất tích cực hơn

Ngược lại, nếu mối quan hệ với cấp trên luôn tiêu cực và không có khả năng cải thiện, nhân viên có thể gặp rào cản trong việc thăng tiến dù năng lực chuyên môn tốt. Trong trường hợp này, việc chuyển sang môi trường phù hợp hơn đôi khi là lựa chọn thực tế và bền vững.

Nhận thức về office politics nhưng không tham gia nếu không đủ khả năng kiểm soát

Office politics là một phần tự nhiên của tổ chức, tuy nhiên không phải ai cũng có đủ kỹ năng để tham gia hiệu quả. Theo Political Skill Theory (Ferris et al., 2005), việc điều hướng môi trường chính trị đòi hỏi các năng lực như:

• Social astuteness (khả năng đọc tình huống xã hội)

• Networking ability

• Interpersonal influence

• Apparent sincerity

Nếu tham gia office politics mà thiếu những kỹ năng này, cá nhân có thể dễ rơi vào xung đột, mất uy tín hoặc trở thành đối tượng bị thao túng.

Do đó, trong nhiều trường hợp, chiến lược khôn ngoan không phải là tham gia vào các “trò chơi quyền lực”, mà là hiểu rõ sự tồn tại của chúng và duy trì vị trí trung lập, tập trung xây dựng năng lực chuyên môn và uy tín cá nhân.

Tránh nói xấu sau lưng và duy trì tính liêm chính nghề nghiệp

Gossip và nói xấu đồng nghiệp là một trong những biểu hiện phổ biến của office politics tiêu cực. Tuy nhiên, các nghiên cứu về Organizational Trust cho thấy môi trường làm việc thiếu niềm tin có thể làm giảm hiệu suất tập thể và gia tăng căng thẳng nội bộ.

Ngoài ra, từ góc nhìn Reputation Theory, hình ảnh cá nhân trong tổ chức được xây dựng thông qua cách một người hành xử khi không có sự giám sát trực tiếp. Những nhân viên duy trì tính minh bạch và tôn trọng đồng nghiệp thường được đánh giá là đáng tin cậy và có tiềm năng lãnh đạo.

Việc tránh tham gia vào các cuộc trò chuyện tiêu cực không chỉ giúp bảo vệ danh tiếng cá nhân mà còn góp phần xây dựng văn hóa tổ chức lành mạnh.

Tại sao ba nguyên tắc này quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại?

Trong bối cảnh tổ chức ngày càng phức tạp và cạnh tranh, thành công nghề nghiệp không chỉ phụ thuộc vào năng lực chuyên môn mà còn liên quan đến khả năng điều hướng các mối quan hệ xã hội. Ba nguyên tắc trên giúp cá nhân:

• Giảm rủi ro bị ảnh hưởng bởi chính trị công sở tiêu cực

• Bảo vệ sức khỏe tâm lý và động lực làm việc

• Xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp bền vững

• Tăng khả năng phát triển nghề nghiệp dài hạn

Kết luận

Office politics là hiện tượng tất yếu trong môi trường làm việc vì nó gắn liền với quyền lực, cạnh tranh và mục tiêu cá nhân. Tuy nhiên, office politics không hoàn toàn tiêu cực.

Hiểu rõ bản chất của chính trị công sở giúp cá nhân điều hướng môi trường làm việc hiệu quả hơn, đồng thời giúp tổ chức xây dựng văn hóa minh bạch và bền vững. Trong bối cảnh hiện đại, khả năng gây ảnh hưởng một cách đạo đức và chuyên nghiệp đang trở thành kỹ năng quan trọng đối với sự phát triển nghề nghiệp lâu dài.

Đọc thêm

Mô hình Mindset-Toolset-Skillset là gì? Cách áp dụng để phát triển sự nghiệp

Benchmarking là gì? Quy trình so sánh đối chuẩn trong doanh nghiệp

Tư duy AI First là gì? Ứng dụng để dẫn đầu trong thời đại VUCA

10 nguyên tắc gây ảnh hưởng trong lãnh đạo nơi làm việc

Tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp

The post Office Politics là gì? Hiểu đúng để tồn tại và phát triển trong môi trường chuyên nghiệp appeared first on Công ty Tư vấn Quản lý OCD.