Ripple đặt XRP vào trung tâm chiến lược DeFi cho tổ chức

Ripple đang nỗ lực đưa tài chính phi tập trung (DeFi) trở nên quen thuộc hơn với các định chế được quản lý, đồng thời đặt XRP vào vị trí trung tâm của chiến lược này.

Các chu kỳ tăng trưởng trước đây của DeFi chủ yếu dựa vào các pool thanh khoản mở, hướng tới nhà đầu tư cá nhân cùng mức chấp nhận rủi ro cao. Tổng giá trị khóa (TVL) trên các giao thức lớn từng tăng lên hàng chục tỷ USD và ở các đỉnh trước đó đã vượt 100 tỷ USD.

Ripple cho rằng giai đoạn tiếp theo sẽ ít phụ thuộc vào các pool không cấp phép, thay vào đó tập trung vào quyền truy cập có kiểm soát, cơ chế thanh toán tuân thủ và tiền mặt cùng tài sản thế chấp được token hóa — những yếu tố mà các tổ chức có thể coi là hạ tầng thị trường.

Trong một bản thiết kế công bố tháng 2, Ripple mô tả một “stack DeFi tổ chức” trên XRP Ledger (XRPL), xoay quanh thanh toán stablecoin, tài sản thế chấp token hóa, công cụ tuân thủ và một lớp tín dụng on-chain dự kiến triển khai cuối năm nay.

Thay vì cạnh tranh với các trung tâm DeFi lớn bằng chỉ số quy mô, Ripple nhấn mạnh các thành phần nền tảng phù hợp với cách các tổ chức vận hành thị trường, bao gồm danh tính, kiểm soát truy cập, dòng tiền và thanh toán tài sản thế chấp.

Dòng tiền và tài sản thế chấp đang mở rộng

Một phần quan trọng trong lập luận của Ripple là hoạt động bền vững nhất có thể nằm ngoài các chỉ số DeFi truyền thống. Tiền mặt tương đương được token hóa và tài sản thế chấp chất lượng cao đã tăng trưởng đủ lớn để tiếp tục thu hút sự chú ý ngay cả khi hoạt động đầu cơ hạ nhiệt.

Dữ liệu theo dõi tài sản thực được token hóa ghi nhận giá trị tài sản đại diện khoảng 21,41 tỷ USD và giá trị phân phối gần 23,87 tỷ USD. Riêng trái phiếu kho bạc Mỹ token hóa đạt khoảng 10 tỷ USD.

Ripple đang định vị XRPL để bám sát các dòng chảy này. Bản thiết kế nhấn mạnh các tính năng hỗ trợ công cụ token hóa và quy trình giao-nhận đồng thời thanh toán (delivery-versus-payment), đồng thời giữ các cơ chế kiểm soát truy cập và tuân thủ gần với lớp nền.

Quy mô thị trường token hóa vẫn còn gây tranh luận. McKinsey ước tính vốn hóa token hóa đa tài sản có thể đạt khoảng 2 nghìn tỷ USD vào năm 2030, trong khi báo cáo của BCG và ADDX đưa ra kịch bản lớn hơn, lên tới khoảng 16,1 nghìn tỷ USD.

Những gì đã hoạt động trên XRPL và phần còn trong lộ trình

Lập luận hướng tới tổ chức của Ripple dựa trên sự phân tách rõ giữa những gì mạng lưới đã hỗ trợ và những gì còn đang triển khai.

XRPL hiện xử lý khối lượng giao dịch đáng kể và có sẵn hạ tầng trao đổi native. Dữ liệu cho thấy số giao dịch trung bình hằng ngày tăng 3,1% theo quý, đạt khoảng 1,83 triệu trong quý IV/2025, trong khi số địa chỉ hoạt động hằng ngày giảm về khoảng 49.000.

Giao dịch thanh toán giảm 8,1% xuống khoảng 909.000, còn hoạt động tạo lệnh chào tăng lên chiếm khoảng 42% cơ cấu giao dịch.

Các con số này chưa chứng minh sự tham gia của tổ chức, nhưng cho thấy lớp thanh toán và trao đổi đã được sử dụng ở quy mô đáng kể, giúp giảm rào cản để các định chế xem XRPL như một hạ tầng vận hành thay vì thử nghiệm từ đầu.

Một số thành phần đã hoạt động, bao gồm Multi-Purpose Tokens (chuẩn token mang metadata như hạn chế giao dịch) và Credentials — lớp danh tính cho phép gắn các chứng thực như trạng thái KYC.

Ripple cũng liệt kê Permissioned Domains, cùng các công cụ như Simulate, Deep Freeze và sidechain XRPL EVM.

Lộ trình tiếp theo bao gồm sàn DEX có cấp phép trong quý II, smart escrow và tích hợp DEX cho Multi-Purpose Tokens cũng trong quý II, cùng cơ chế chuyển giao bảo mật cho token bằng zero-knowledge proofs trong quý I. Ngoài ra còn có giao thức cho vay dựa trên tiêu chuẩn XLS-65 và XLS-66.

Bài kiểm tra ngắn hạn là liệu thanh khoản có cải thiện trước khi các tính năng mới được triển khai hay không.

Dữ liệu cho thấy stablecoin lưu hành trên XRPL khoảng 418 triệu USD, trong đó RLUSD chiếm khoảng 83%. XRPL DEX có TVL khoảng 38,21 triệu USD, khối lượng 24 giờ khoảng 15,08 triệu USD và tổng khối lượng tích lũy khoảng 2,019 tỷ USD.

Quy mô này còn nhỏ so với các trung tâm DeFi lớn, nhưng tạo điểm xuất phát cụ thể để đánh giá liệu thị trường có cấp phép có tăng thanh khoản, độ dày sổ lệnh và khối lượng định tuyến sau khi các hạng mục lộ trình được triển khai hay không.

Vai trò của XRP trong hạ tầng định tuyến giá trị

Ripple cho rằng tầm quan trọng của XRP đến ít hơn từ cơ chế đốt phí, mà nhiều hơn từ cách sổ cái định tuyến dòng giá trị.

Trên XRPL, phí giao dịch được trả bằng XRP và bị đốt nhằm hạn chế spam. Chi phí cơ bản rất thấp và hệ thống đốt chính xác mức phí khi giao dịch được xác nhận.

Dữ liệu cho thấy tổng phí giao dịch tính theo USD giảm về khoảng 133.100 USD trong quý IV, với phí native khoảng 57.600 XRP. Từ khi ra đời đến nay, khoảng 14,3 triệu XRP đã bị đốt — phản ánh mức đốt thấp do chi phí mỗi giao dịch nhỏ.

XRPL cũng sử dụng cơ chế dự trữ có thể tạo nhu cầu cấu trúc cho XRP khi mức sử dụng tăng. Tài liệu chính thức nêu dự trữ cơ bản 1 XRP cho mỗi tài khoản và 0,2 XRP cho mỗi đối tượng như trust line hay lệnh chào.

Tuy vậy, lập luận của Ripple cho thấy đốt phí và dự trữ không phải đòn bẩy chính. Câu chuyện lớn hơn là định tuyến thanh khoản.

Sàn DEX của XRPL hỗ trợ auto-bridging, có thể dùng XRP làm tài sản trung gian khi giúp giảm chi phí so với giao dịch trực tiếp giữa hai token.

Đây là điểm có thể kiểm chứng trong thực tế. Nếu các cặp stablecoin và ngoại hối được quản lý hình thành trên DEX có cấp phép, XRP có thể trở thành hàng tồn kho do các nhà tạo lập thị trường nắm giữ để trung gian dòng chảy. Tuy nhiên, điều này không được đảm bảo, vì các cặp stablecoin trực tiếp có thể chiếm ưu thế nếu chi phí thấp hơn hoặc thanh khoản sâu hơn.

Stablecoin và bài toán tín dụng

Ripple xem stablecoin là cửa ngõ thu hút tổ chức, dù các dự báo về tốc độ tăng trưởng khác nhau. JPMorgan ước tính thị trường stablecoin có thể đạt 500 tỷ USD vào năm 2028, trong khi Standard Chartered đưa ra kịch bản tích cực hơn, khoảng 2 nghìn tỷ USD.

RLUSD là một phần trong chiến lược này, với vốn hóa khoảng 1,49 tỷ USD và chiếm phần lớn stablecoin trên XRPL (khoảng 348 triệu USD).

Trụ cột thứ hai là tín dụng. Lộ trình của Ripple bao gồm giao thức cho vay native triển khai cuối năm, trong đó khâu thẩm định rủi ro vẫn diễn ra off-chain.

Một tín hiệu sớm đến từ Evernorth — công ty được Ripple hậu thuẫn — cho biết dự định sử dụng giao thức cho vay XRP (XLS-66) để cung cấp các khoản vay kỳ hạn cố định, lãi suất cố định, đồng thời nhấn mạnh đây mới là đề xuất có thể chưa được phê duyệt.

Lớp tín dụng quan trọng vì có thể biến XRP thành công cụ bảng cân đối kế toán ngay trên sổ cái, nhưng cũng đặt ra các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn thẩm định, quản lý vỡ nợ, kiểm soát vận hành và hiệu quả khi các khoản vay đi vào hoạt động.

Những tín hiệu cần theo dõi

Cược của Ripple có thể đo lường được và không phụ thuộc vào một chỉ số TVL duy nhất.

Kịch bản thứ nhất là kết quả tuân thủ hạn chế: hạ tầng có cấp phép tồn tại nhưng thanh khoản mỏng, hoạt động rời rạc và phần lớn giao dịch stablecoin vẫn tập trung ở các nền tảng lớn. Khi đó vai trò của XRP chủ yếu nằm ở cơ chế giao thức như dự trữ và đốt phí nhỏ.

Kịch bản thứ hai là thiết lập “bãi đáp” cho stablecoin và ngoại hối: RLUSD và các stablecoin khác trở thành chân tiền mặt cho các hành lang giao dịch được quản lý trên XRPL, còn DEX có cấp phép tạo độ sâu sổ lệnh ổn định ở một số cặp. Câu hỏi then chốt là XRP có giành được thị phần định tuyến hay không.

Chỉ số quan trọng nhất là tỷ trọng khối lượng được định tuyến qua XRP — tức tần suất XRP trở thành bước trung gian ưu tiên khi nhà giao dịch di chuyển giữa stablecoin và tài sản token hóa.

Kịch bản thứ ba, cũng là mục tiêu ngầm của Ripple, là vòng quay tài sản thế chấp và tín dụng. Nếu quy trình thế chấp token hóa mở rộng và hoạt động cho vay vận hành ổn định, XRPL sẽ dần được nhìn nhận như một lớp thanh toán – quyết toán mà các tổ chức có thể tích hợp.

Trong bối cảnh đó, XRP trở nên quan trọng không phải vì bị đốt, mà vì được nắm giữ, thế chấp, vay, cho vay và sử dụng làm tài sản trung gian trong các dòng chảy giống thị trường ngoại hối và tài trợ có bảo đảm, thay vì các chiến lược săn lợi suất của nhà đầu tư cá nhân.